กรุงโรม (Rome) เป็นนครสำคัญในประวัติศาสตร์โลก ตั้งอยู่บริเวณตอนกลางของคาบสมุทรอิตาลี ใกล้แม่น้ำไทเบอร์ (Tiber River) และทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ทำเลที่ตั้งเช่นนี้เอื้อทั้งต่อการค้า การเดินทาง และการขยายอำนาจทางการเมือง ในช่วงเวลาสูงสุด กรุงโรมไม่ได้เป็นเพียงเมืองหนึ่งเท่านั้น แต่เป็นศูนย์กลางของจักรวรรดิโรมันที่แผ่ขยายครอบคลุมยุโรป แอฟริกาเหนือ และตะวันออกกลางบางส่วน

โรมเริ่มต้นจากชุมชนเล็ก ๆ ราวศตวรรษที่ 8 ก่อนคริสตกาล ก่อนจะพัฒนาเป็นนครรัฐ และต่อมาเป็นสาธารณรัฐโรมัน (Roman Republic) และจักรวรรดิโรมัน (Roman Empire) ความยิ่งใหญ่ของโรมไม่ได้อยู่แค่กองทัพหรือดินแดน แต่รวมถึงกฎหมาย ถนน ภาษา และวัฒนธรรมที่ส่งอิทธิพลมาจนถึงโลกปัจจุบัน

คำว่า “คนโรมัน” ไม่ได้หมายถึงคนที่เกิดในกรุงโรมเท่านั้น ในช่วงต้น คนโรมันคือชาวละตินที่อาศัยอยู่ในแคว้นลาซิอุม แต่เมื่อโรมขยายอำนาจ ความเป็นโรมันก็กลายเป็นสถานะทางกฎหมายและการเมือง ใครก็ตามที่ได้รับสัญชาติโรมัน (Roman Citizenship) ไม่ว่าจะเกิดที่ใด ก็ถือเป็นคนโรมันได้

สังคมโรมันมีโครงสร้างชนชั้นที่ชัดเจน ชั้นบนสุดคือชนชั้นผู้ดีหรือแพทริเชียน (Patricians) ซึ่งมักเป็นเจ้าของที่ดินและมีบทบาททางการเมือง รองลงมาคือเพลเบียน (Plebeians) ซึ่งเป็นประชาชนทั่วไป เช่น ช่างฝีมือ พ่อค้า และแรงงาน นอกจากนี้ยังมีทาส (Slaves) ซึ่งเป็นแรงงานสำคัญของสังคม แต่ไม่มีสิทธิทางกฎหมาย และคนที่ได้รับการปลดปล่อยจากความเป็นทาส (Freedmen) ซึ่งมีสถานะกึ่งกลางระหว่างทาสกับพลเมือง

คนโรมันให้ความสำคัญกับครอบครัว กฎหมาย และหน้าที่ต่อรัฐ พ่อบ้านหรือหัวหน้าครอบครัว (Paterfamilias) มีอำนาจสูงสุดในบ้าน ขณะเดียวกัน ความจงรักภักดีต่อโรมถือเป็นคุณค่าหลัก คนโรมันเชื่อว่าความมีระเบียบ วินัย และการเสียสละเพื่อส่วนรวม คือสิ่งที่ทำให้โรมยิ่งใหญ่

ดังนั้น เมื่อพูดถึง “โรม” เราไม่ได้พูดถึงแค่เมืองหนึ่งบนแผนที่ แต่พูดถึงศูนย์กลางอำนาจและวัฒนธรรมของโลกยุคโบราณ และเมื่อพูดถึง “คนโรมัน” เรากำลังพูดถึงผู้คนหลากหลายเชื้อชาติ ภาษา และชนชั้น ที่ถูกหลอมรวมเข้าด้วยกันภายใต้แนวคิดเดียวกันคือ การเป็นส่วนหนึ่งของโรม